- ý, y

Phiên âm: (yì)
Bộ 61 tâm [9, 13] U+610F
Ngũ hành: Hỏa ()
♦(Danh) Điều suy nghĩ. ◇Dịch Kinh : Thư bất tận ngôn, ngôn bất tận ý , (Hệ từ thượng ) Sách không nói hết lời, lời không diễn hết ý.
♦(Danh) Kiến giải, quan điểm. ◇Liễu Tông Nguyên : Ngô ý bất nhiên (Đồng Diệp Phong đệ biện ) Quan điểm của tôi cho là không đúng.
♦(Danh) Thành kiến, tư niệm. ◇Luận Ngữ : Tử tuyệt tứ: vô ý, vô tất, vô cố, vô ngã : , , , (Tử Hãn ) Khổng Tử bỏ hẳn bốn tật này: "vô ý" là xét việc thì không đem ý riêng (hoặc tư dục) của mình vào mà cứ theo lẽ phải; "vô tất" tức không quyết rằng điều đó tất đúng, việc đó tất làm được; "vô cố" tức không cố chấp, "vô ngã" tức quên mình đi, không để cho cái ta làm mờ (hoặc không ích kỉ mà phải chí công vô tư).
♦(Danh) Vẻ, vị. ◎Như: xuân ý ý vị mùa xuân. ◇Vương Thao : Sanh ẩm tửu tự ngọ đạt dậu, vi hữu túy ý , (Yểu nương tái thế ) Sinh uống rượu từ giờ Ngọ tới giờ Dậu, hơi có vẻ say.
♦(Danh) Tình cảm. ◇Đỗ Phủ 杜甫: Lâm kì ý phả thiết, Đối tửu bất năng khiết , (Tống Lí Giáo Thư ) Đến khúc đường rẽ, tình cảm thật thắm thiết, Trước rượu không sao uống được.
♦(Danh) Ước mong, nguyện vọng. ◎Như: xứng tâm như ý vừa lòng hợp ý.
♦(Danh) Trong lòng, nội tâm. ◇Hán Thư : Ý khoát như dã (Cao Đế kỉ thượng ) Trong lòng thong dong như vậy.
♦(Danh) Nước Ý-đại-lợi .
♦(Danh) Nhà Phật cho ý là phần thức thứ bảy, tức là mạt-na thức (phiên âm tiếng Phạn "manas"), nó hay phân biệt nghĩ ngợi.
♦(Danh) Họ Ý.
♦(Động) Ngờ vực, hoài nghi. ◇Hán Thư : Ư thị thiên tử ý Lương (Lương Hiếu Vương Lưu Vũ truyện ) Do vậy thiên tử có ý ngờ vực Lương.
♦(Động) Liệu định, dự tính. ◎Như: xuất kì bất ý bất ngờ, ra ngoài dự liệu.
♦(Động) Suy nghĩ, suy xét. ◇Thi Kinh : Chung du tuyệt hiểm, Tằng thị bất ý , (Tiểu nhã , Chánh nguyệt ) Và sau cùng vượt qua được những chỗ nguy hiểm nhất, Mà ngươi chưa từng nghĩ đến.
♦(Liên) Hay, hoặc là. ◇Trang Tử : Tri bất túc da? Ý tri nhi lực bất năng hành da? , (Đạo Chích ) Biết không đủ chăng? Hay biết mà sức không làm nổi chăng?
♦Một âm là y. (Thán) Ôi, ôi chao. § Cũng như y . ◇Trang Tử : Y, phu tử loạn nhân chi tính dã , (Thiên đạo ) Ôi, thầy làm rối loạn bản tính con người đó thôi!
Home | Lastviews: , , , , , , , , .